Αποφρακτική Αρτηριοπάθεια κάτω άκρων

Η αποφρακτική αρτηριοπάθεια

Η αποφρακτική αρτηριοπάθεια οφείλεται κατά κανόνα στην ανάπτυξη αθηρωματικής πλάκας στο τοίχωμα των αρτηριών που τροφοδοτούν με αίμα τα κάτω άκρα. Οι αρτηρίες αυτές είναι η αορτή, οι λαγόνιες αρτηρίες (κοινή, έσω και έξω λαγόνιος), οι μηριαίες αρτηρίες (κοινή, εν τω βάθει και επιπολής), οι ιγνυακές και τέλος οι κνημιαίες αρτηρίες. Η αθηρωμάτωση προκαλεί στένωση ή απόφραξη των αρτηριών και μειώνει τη ροή του αίματος με συνέπεια να μην φτάνει τόσο οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες όσο χρειάζεται ο οργανισμός στα κάτω άκρα. Η ανάπτυξη της αθηρωματικής πλάκας γίνεται σταδιακά και περιλαμβάνει τη συσσώρευση λιπιδίων, αιμοπεταλίων, ινώδους ιστού και ασβεστίου στο αρτηριακό τοίχωμα.

Οι  παράγοντες κινδύνου που προδιαθέτουν στην περιφερική αρτηριοπάθεια

Η αιτία της αρτηριοπάθειας των κάτω άκρων είναι συνήθως η αθηροσκλήρυνση η οποία προκαλεί βαθμιαία απόφραξη της ροής του αίματος. Οι παράγοντες κινδύνου που προδιαθέτουν στην αθηροσκλήρυνση είναι:

• Το κάπνισμα. Η συσχέτιση καπνίσματος-περιφερικής αρτηριοπάθειας είναι ακόμα μεγαλύτερη και από τη συσχέτιση καπνίσματος-στεφανιαίας νόσου.
• Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί κύρια αιτία  αποφρακτικής περιφερικής αρτηριοπάθειας.
• Η αυξημένη ηλικία. Ο επιπολασμός της αρτηριοπάθειας των κάτω άκρων αυξάνει με την ηλικία.
• Η υπέρταση, η αυξημένη χοληστερόλη ή τα τριγλυκερίδια, η νεφρική ανεπάρκεια και η παχυσαρκία.

Όσους περισσότερους παράγοντες κινδύνου έχει κάποιος τόσο αυξάνει την πιθανότητα να παρουσιάσει αυτή τη νόσο.

Ποια είναι η επιδημιολογία της περιφερικής αρτηριοπάθειας

Η περιφερική αρτηριοπάθεια γίνεται όλο και πιο συχνή στις ανεπτυγμένες χώρες καθώς ο πληθυσμός γερνά περισσότερο. Πέντε με δέκα τοις εκατό του ενήλικου πληθυσμού πάσχει από αυτή τη νόσο εάν υπολογίσουμε και τους ασυμπτωματικούς ασθενείς. Η συχνότητα των ασθενών με διαλείπουσα χωλότητα είναι 5-6%  του πληθυσμού άνω των 70 ετών. Στην Ευρώπη και τις Η.Π.Α υπολογίζεται ότι παρουσιάζονται 1000 νέες περιπτώσεις με σοβαρή ισχαιμία και επαπειλούμενη απώλεια σκέλους το χρόνο/εκατομμύριο πληθυσμού.

Οι  απαραίτητες εξετάσεις για να γίνει διάγνωση και να προγραμματιστεί η ενδεχόμενη θεραπεία

Οι ασθενείς που παρουσιάζουν ενοχλήσεις όπως τις περιγράψαμε θα πρέπει να επισκεφτούν τον γιατρό τους, ο οποίος εάν κρίνει απαραίτητο θα τους παραπέμψει σε έναν ειδικό αγγειοχειρουργό. Η φυσική εξέταση κυρίως της κοιλιάς και των κάτω άκρων με ψηλάφιση των σφυγμών σε σχέση με το ιστορικό κατευθύνουν τις ακόλουθες διαγνωστικές εξετάσεις:

• Το Triplex συνδυάζει την υπερηχογραφική απεικόνιση με την ανάλυση της ροής του αίματος.
• Η αξονική και η μαγνητική αγγειογραφία, οιοποίες είναι πολύ αποτελεσματικές μέθοδοι αγγειακής απεικόνισης.
• Η αρτηριογραφία, η οποία είναι επεμβατική μέθοδος και για τον λόγο αυτό πραγματοποιείται συνήθως προεγχειρητικά ή στην περίπτωση ενδαγγειακής θεραπείας.

Επιπλοκές που μπορεί να παρουσιάσει ένας ασθενής

Η περιφερική αρτηριοπάθεια μπορεί να μειώσει αισθητά τη δυνατότητα που έχει κάποιος στο βάδισμα, με σοβαρές συνέπειες στις επαγγελματικές και κοινωνικές του δραστηριότητες. Η κρίσιμη ισχαιμία είναι το προχωρημένο στάδιο αυτής της νόσου, όπου η κακή αιμάτωση του μέλους μπορεί να προκαλέσει νέκρωση των ιστών και γάγγραινα, η οποία μπορεί να οδηγήσει, όπως καταλαβαίνετε, σε ακρωτηριασμό. Εκτός αυτών των επιπλοκών, όπως είπαμε προηγουμένως, οι ασθενείς αυτοί έχουν περισσότερες πιθανότητες να πάθουν εγκεφαλικό ή έμφραγμα.

Θεραπεία – τρόποι αντιμετώπισής

Κατ’ αρχάς επιβάλλεται η άμεση τροποποίηση των παραγόντων κινδύνου με κυριότερο τη διακοπή του καπνίσματος. Η τακτική σωματική άσκηση (30 με 60 λεπτά περπάτημα την ημέρα) βελτιώνει τη συμπτωματολογία των ασθενών γιατί βοηθάει στην ανάπτυξη της παράπλευρης κυκλοφορίας. Η αντιαιμοπεταλιακή θεραπεία (π.χ. ασπιρίνη σε μικρές δόσεις), η υπολιπιδαιμική αγωγή, ο έλεγχος της υπέρτασης και της γλυκαιμίας καθώς και του σωματικού βάρους είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για να σταματήσουμε την επιδείνωση της ήδη υπάρχουσας αρτηριοπάθειας:

• Σε ορισμένες περιπτώσεις η συντηρητική αγωγή δεν επαρκεί και χρειάζεται επεμβατική θεραπεία. Η αγγειοπλαστική με τοποθέτηση stent είναι μια σχετικά νέα τεχνική όπου δεν γίνεται ανοιχτή χειρουργική επέμβαση. Ενας καθετήρας εισέρχεται διαδερμικά μέσα στην αρτηρία και τοποθετείται με περιεγχειρητική αγγειογραφία στο σημείο της στένωσης ή της απόφραξης. Στη συνέχεια ένα ειδικό μπαλονάκι διανοίγει τη στένωση και αν χρειαστεί τοποθετείται ένας ενδαυλιακός νάρθηκας (stent).
• Η ενδαγγειακή θεραπεία με τη συνεχή εξέλιξη της τεχνολογίας και την πείρα που έχουμε αποκτήσει τα τελευταία χρόνια επιτρέπει πλέον την αντιμετώπιση στενώσεων και αποφράξεων ακόμη και σε πολύ μικρές αρτηρίες με πολύ καλά αποτελέσματα, ειδικά όσον αφορά στην επούλωση ελκών σε διαβητικούς ασθενείς.Οι επεμβάσεις αυτές μπορούν να γίνουν με τοπική αναισθησία και απαιτούν νοσηλεία μόνο μιας ημέρας. Καινοτομία φαίνεται να αποτελούν τα νέου τύπου stents (drug-eluting peripheral stents), τα οποία είναι επικαλυμμένα με ειδικά φάρμακα που μειώνουν τον κίνδυνο επαναστένωσης. Η αρτηριακή παράκαμψη (by pass) είναι μια εγχείρηση όπου τοποθετείται ένα μόσχευμα συνθετικό ή φλεβικό πριν και μετά το αποφραγμένο τμήμα της αρτηρίας, ώστε το τμήμα αυτό να παρακάμπτεται.
• Η επιλογή του τρόπου θεραπείας του κάθε ασθενή πρέπει βέβαια να εξατομικεύεται ανάλογα με την ένδειξη, το εύρος των αλλοιώσεων των αρτηριών και φυσικά τη γενική κατάσταση της υγείας του. Πολύ ενδιαφέρον έχει μία τελείως καινούρια μέθοδος, η οποία όμως βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο: η νεοαγγειογένεση. Η τεχνική αυτή πραγματοποιείται με την ενδομυϊκή χορήγηση ειδικών παραγόντων που βοηθούν στη δημιουργία νέων αγγείων και αυξάνουν την παράπλευρη κυκλοφορία. Πολλοί ερευνητές τόσο στην Αμερική όσο και στην Ευρώπη ασχολούνται με το συγκεκριμένο θέμα και η εφαρμογή του σε μεγάλη κλίμακα όσον αφορά στη νεοαγγείωση των κάτω άκρων αλλά και του μυοκαρδίου ενδέχεται να αλλάξει τα δεδομένα αντιμετώπισης της πολύ προχωρημένης αρτηριοπάθειας.