Στένωση καρωτίδας

Συμπτώματα και παράγοντες κινδύνου

Τι είναι η στένωση της καρωτίδας
Η στένωση των καρωτίδων αρτηριών είναι συχνό πρόβλημα. Η στένωση δημιουργεί συνθήκες που μπορεί να οδηγήσουν σε ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Οι καρωτίδες αρτηρίες είναι δύο μεγάλες αρτηρίες στο λαιμό, μία στα αριστερά και μία στα δεξιά, που μεταφέρουν το αίμα προς τον εγκέφαλο. Βρίσκονται στον τράχηλο όπου ανεβαίνουν, η καθεμία προς το αντίστοιχο ημισφαίριο του εγκεφάλου με σκοπό την οξυγόνωσή του.

Η καρωτιδική νόσος οφείλεται στη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας, η οποία προκαλεί στένωση στο διχασμό της καρωτίδας (η κοινή καρωτίδα χωρίζεται στην έσω καρωτίδα που αιματώνει τον εγκέφαλο και την έξω καρωτίδα που αιματώνει τον τράχηλο και το πρόσωπο). Οταν η αθηρωματική πλάκα μεγαλώσει σημαντικά, μπορεί να οδηγήσει σε εγκεφαλικό επεισόδιο λόγω αθηροεμβολής ή λόγω απότομης απόφραξης της έσω καρωτίδας.

Οι πλάκες αθηρωμάτωσης εκτός από το ότι στενεύουν τον αυλό των καρωτίδων και αλλοιώνουν τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο, είναι δυνατόν να υποστούν ρήξη, να απελευθερώνουν μικρούς θρόμβους ή τεμάχια χοληστερόλης.

Τα στοιχεία αυτά, ακολουθούν τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο και στη συνέχεια σφηνώνονται αποφράσσοντας μικρότερες αρτηρίες στον εγκέφαλο, προκαλώντας ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Τα θύματα εγκεφαλικών επεισοδίων κινδυνεύουν διότι υπάρχει η πιθανότητα πρόκλησης σοβαρών βλαβών στον εγκέφαλο με απειλή για τη ζωή τους ή πρόκληση σοβαρών μόνιμων αναπηριών. Όσο πιο μεγάλες είναι οι πλάκες αθηρωμάτωσης στα τοιχώματα μιας καρωτίδας και μεγαλύτερη η στένωση, τόσο πιο πολύ αυξάνονται οι πιθανότητες απελευθέρωσης αποφρακτικών στοιχείων και πρόκλησης εγκεφαλικού.

Παράγοντες κινδύνου
Οι παράγοντες που αυξάνουν το κίνδυνο για στένωση των καρωτίδων περιλαμβάνουν:

1. Ψηλά επίπεδα κακής χοληστερόλης LDL στο αίμα
2. Ψηλά τριγλυκερίδια αίματος
3. Διαβήτης
4. Ψηλή πίεση (υπέρταση)
5. Κάπνισμα
6. Παχυσαρκία
7. Καθιστική ζωή με απουσία σωματικής άσκησης
8. Αύξηση της ηλικίας
9. Οικογενειακό ιστορικό στεφανιαίας νόσου της καρδίας.

Τα συμπτώματα

Η στένωση στην καρωτίδας στα αρχικά της στάδια δεν προκαλεί συμπτώματα. Εκδηλώνονται όταν η στένωση αρχίζει να δημιουργεί προβλήματα στη ροή αίματος προς τον εγκέφαλο. Η διακοπή παροχής αίματος δημιουργεί προβλήματα ανάλογα με την έκταση και το είδος της περιοχής που παθαίνει βλάβες υποξίας. Δυστυχώς, σε αριθμό περιπτώσεων το πρώτο σημείο στένωσης καρωτίδας, είναι ένα εγκεφαλικό επεισόδιο.

Τα παροδικά ισχαιμικά επεισόδια, αποτελούν σημαντικό προειδοποιητικό σημείο επικείμενου εγκεφαλικού επεισοδίου (αποπληξία). Τα επεισόδια αυτά δεν προκαλούν μόνιμες διαταραχές ή βλάβες στον εγκέφαλο αλλά μπορεί να είναι ενδείξεις στένωσης και αθηρωμάτωσης των καρωτίδων. Η απόφραξη και ισχαιμία αρτηριών στον εγκέφαλο είναι παροδική και ο ασθενής επανέρχεται στη φυσιολογική του κατάσταση. Τα συμπτώματα των παροδικών εγκεφαλικών επεισοδίων περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, ζαλάδα, μυρμηγκιάσματα, μουδιάσματα, συσκότιση όρασης, σύγχυση, παράλυση που διαρκούν από μερικά λεπτά έως περίπου δύο ώρες.

Άλλα συμπτώματα στένωσης καρωτίδων περιλαμβάνουν:

1.  Ξαφνικός έντονος πονοκέφαλος που εκδηλώνεται χωρίς να υπάρχει συγκεκριμένη αιτία
2. Δυσκολίες στην ομιλία
3. Αδυναμία ή παράλυση ενός μέλους του σώματος, χεριού, ποδιού
4. Μούδιασμα ή μυρμηγκιάσματα στα άκρα, βραχίονες, χέρια, πόδια, της μιας μεριάς του σώματος ή του προσώπου
5. Δυσκολίες κατάποσης
6. Απώλεια όρασης ή προβλήματα όρασης στο ένα μάτι
7. Ζαλάδα, σύγχυση
8. Λιποθυμία – Κώμα.

Άτομα που παρουσιάζουν τέτοια συμπτώματα, είναι απαραίτητο να τυγχάνουν άμεσα, ιατρικής αξιολόγησης και περίθαλψης. Όσο πιο γρήγορα αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο ενός ισχαιμικού επεισοδίου, τόσο λιγότερος είναι ο κίνδυνος για μόνιμες βλάβες πολύτιμων εγκεφαλικών ιστών.

Οι ασθενείς που παρουσιάζουν παροδικά προβλήματα αυτού του τύπου (παροδικά ισχαιμικά επεισόδια), είναι επίσης απαραίτητο να τυγχάνουν ενδελεχούς αξιολόγησης από ιατρική ομάδα.
Για την πρόληψη αποπληξίας και μόνιμων βλαβών στον εγκέφαλο, πρέπει να βρεθούν οι λόγοι για τους οποίους αυτό συνέβηκε και να ληφθούν τα κατάλληλα θεραπευτικά και προληπτικά μέτρα.

Προληπτικός έλεγχος (screening) για πιθανή στένωση της καρωτίδας
Ο προληπτικός έλεγχος με triplex για τη διάγνωση πιθανής στένωσης της καρωτίδας προτείνεται στους ασυμπτωματικούς ασθενείς με υποψία καρωτιδικής στένωσης:

• Παρουσία τραχηλικού φυσύματος.
• Παρουσία αποφρακτικής αρτηριοπάθειας κάτω άκρων.
• Παρουσία ισχαιμικής καρδιοπάθειας.
• Παρουσία τουλάχιστον δύο παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου.

Σε όλους τους συμπτωματικούς ασθενείς που παρουσιάζουν νευρολογικά συμπτώματα που αντιστοιχούν σε περιοχές του εγκεφάλου που αιματώνονται από την έσω καρωτίδα.

Οι απαραίτητες εξετάσεις για να γίνει διάγνωση και να προγραμματιστεί η ενδεχόμενη θεραπεία
To Triplex (υπερηχογράφημα Duplex), συνδυάζει την υπερηχογραφική απεικόνιση με την ανάλυση της ροής του αίματος. Είναι η πρώτη εξέταση που συνήθως ζητείται για την αξιολόγηση της στένωσης. Δίνει σημαντικές πληροφορίες για την ύπαρξη αποφρακτικών βλαβών και την αιμοδυναμική σημασία τους καθώς και πληροφορίες για την υφή της πλάκας.

Η αξονική και η μαγνητική αγγειογραφία οι οποίες είναι πολύ αποτελεσματικές μέθοδοι αγγειακής απεικόνισης. Δίνουν πληροφορίες για τον βαθμό της στένωσης και για την ύπαρξη άλλων αποφρακτικών βλαβών στις αρτηρίες του εγκεφάλου.
Η αρτηριογραφία η οποία είναι επεμβατική μέθοδος και για τον λόγο αυτό πραγματοποιείται συνήθως στην περίπτωση ενδαγγειακής θεραπείας.

Θεραπεία
Η φαρμακευτική αγωγή ενδείκνυται σε όλους τους ασθενείς με στένωση της καρωτίδας. Συνδυάζει τη λήψη αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων, στατίνης και τη βελτίωση των παραγόντων κινδύνου της αθηρωματικής νόσου (κάπνισμα, σάκχαρο κτλ). Η ένδειξη για χειρουργική ή ενδαγγειακή αντιμετώπισηεξαρτάται από το βαθμό της στένωσης, τη μορφολογία της αθηρωματικής πλάκας και τη συμπτωματολογία. Σε γενικές γραμμές η επεμβατική αντιμετώπιση προτείνεται για στένωση της καρωτίδας > 70%.