Συχνές ερωτήσεις

Η στένωση των καρωτίδων αρτηριών είναι συχνό πρόβλημα. Η στένωση δημιουργεί συνθήκες που μπορεί να οδηγήσουν σε ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο.

Οι καρωτίδες αρτηρίες είναι δύο μεγάλες αρτηρίες στο λαιμό, μία στα αριστερά και μία στα δεξιά, που μεταφέρουν το αίμα προς τον εγκέφαλο. Βρίσκονται στον τράχηλο που ανεβαίνουν, η καθεμία προς το αντίστοιχο ημισφαίριο του εγκεφάλου με σκοπό την οξυγόνωσή του.

Η καρωτιδική νόσος οφείλεται στη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας, η οποία προκαλεί στένωση στο διχασμό της καρωτίδας (η κοινή καρωτίδα χωρίζεται στην έσω καρωτίδα που αιματώνει τον εγκέφαλο και την έξω καρωτίδα που αιματώνει τον τράχηλο και το πρόσωπο). Όταν η αθηρωματική πλάκα μεγαλώσει σημαντικά, μπορεί να οδηγήσει σε εγκεφαλικό επεισόδιο λόγω αθηροεμβολής ή λόγω απότομης απόφραξης της έσω καρωτίδας. Οι πλάκες αθηρωμάτωσης εκτός από το ότι στενεύουν τον αυλό των καρωτίδων και αλλοιώνουν τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο, είναι δυνατόν να υποστούν ρήξη, να απελευθερώνουν μικρούς θρόμβους ή τεμάχια χοληστερόλης.

Τα στοιχεία αυτά, ακολουθούν τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο και στη συνέχεια σφηνώνονται αποφράσσοντας μικρότερες αρτηρίες στον εγκέφαλο, προκαλώντας ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Τα θύματα εγκεφαλικών επεισοδίων κινδυνεύουν διότι υπάρχει η πιθανότητα πρόκλησης σοβαρών βλαβών στον εγκέφαλο με απειλή για τη ζωή τους ή πρόκληση σοβαρών μόνιμων αναπηριών. Όσο πιο μεγάλες είναι οι πλάκες αθηρωμάτωσης στα τοιχώματα μιας καρωτίδας και μεγαλύτερη η στένωση, τόσο πιο πολύ αυξάνονται οι πιθανότητες απελευθέρωσης αποφρακτικών στοιχείων και πρόκλησης εγκεφαλικού.

Η περιφερική αρτηριοπάθεια γίνεται όλο και πιο συχνή στις ανεπτυγμένες χώρες καθώς ο πληθυσμός γερνά περισσότερο. Πέντε με δέκα τοις εκατό του ενήλικου πληθυσμού πάσχει από αυτή τη νόσο εάν υπολογίσουμε και τους ασυμπτωματικούς ασθενείς. Η συχνότητα των ασθενών με διαλείπουσα χωλότητα είναι 5-6%  του πληθυσμού άνω των 70 ετών. Στην Ευρώπη και τις Η.Π.Α υπολογίζεται ότι παρουσιάζονται 1000 νέες περιπτώσεις με σοβαρή ισχαιμία και επαπειλούμενη απώλεια σκέλους το χρόνο/εκατομμύριο πληθυσμού.

Οι ευρυαγγείες είναι διατεταγμένες φλέβες στο δέρμα. Οι ευρυαγγείες, σε αντίθεση με τους κιρσούς, έχουν μικρή διάμετρο και βρίσκονται επιφανειακά στο δέρμα. Συνήθως, μπορεί κανείς να διακρίνει μεγαλύτερης διαμέτρου φλέβες, οι οποίες βρίσκονται πιο βαθιά κάτω από το δέρμα και οι οποίες καταλήγουν στις ευρυαγγείες και τις τροφοδοτούν με αίμα – δικτυωτές φλέβες (reticular veins).

Οι ευρυαγγείες είναι ουσιαστικά παθολογικές φλέβες, στις οποίες οι βαλβίδες έχουν υποστεί βλάβη. Αυτό σημαίνει ότι στις ευρυαγγείες το αίμα ρέει σε κατεύθυνση αντίθετη από την φυσιολογική και σε μεγαλύτερο όγκο – αυτό οδηγεί στην διάτασή τους. Η παρουσία ευρυαγγειών στο πόδι είναι ένδειξη φλεβικής ανεπάρκειας πρώτου βαθμού – η κυκλοφορία του φλεβικού αίματος στο πόδι είναι διαταραγμένη, έστω και σε μικρό βαθμό.

Οι ευρυαγγείες μπορεί να συνδυάζονται με την παρουσία κιρσών στο πόδι. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση ανάπτυξης ιδιαίτερα έντονων ευρυαγγειών γύρω από τον αστράγαλο η οποία οφείλεται στην παρουσία κιρσών και φλεβικής υπέρτασης, που εκτός από την αντιαισθητική όψη που δίνει στο πόδι, είναι ένδειξη σημαντικής διαταραχής στην κυκλοφορία του αίματος.

Σε μεγάλο ποσοστό οι ευρυαγγείες δεν παρουσιάζουν συμπτώματα. Βέβαια, η αντιαισθητική εικόνα ενός ποδιού με ευρυαγγείες είναι αρκετή για να επηρεάσει αρνητικά την αυτοεκτίμηση του ασθενούς και κατ’ επέκταση την ποιότητα της ζωής του. Είναι, για παράδειγμα, αρκετά συχνό το φαινόμενο ασθενείς, ιδιαίτερα γυναίκες, με ευρυαγγείες στα πόδια να αισθάνονται άβολα και να αναγκάζονται να καλύπτουν τα πόδια τους στην παραλία ή να φοράνε παντελόνια ακόμη και τις πιο ζεστές ημέρες του καλοκαιριού.

Τα συμπτώματα των ευρυαγγειών, όταν υπάρχουν, είναι συνήθως βάρος στα πόδια, κνησμός, καύσος και σπανιότερα πόνος και οιδήματα στους αστράγαλους. Συνήθως το πρωί ο ασθενής αισθάνεται καλύτερα. Τα συμπτώματα εμφανίζονται αργότερα μέσα στην ημέρα και σταδιακά επιδεινώνονται μέχρι το βράδυ ενώ το καλοκαίρι με τη ζέστη βρίσκονται σε έξαρση. Έχει διαπιστωθεί συσχέτιση της παρουσίας ευρυαγγειών στα πόδια με ανησυχία, πόνο και κράμπες στα πόδια κατά τη νυχτερινή κατάκλιση.

Οι ευρυαγγείες είναι εμφανείς στα πόδια. Εμφανείς και διατεταγμένες φλέβες στο δέρμα, κόκκινου ή πιο συχνά μπλε χρώματος είναι συνήθως ευρυαγγείες. Μερικές φορές είναι εμφανείς κάτω από το δέρμα φλέβες μεγαλύτερης διαμέτρου, οι οποίες καταλήγουν στις ευρυαγγείες – πρόκειται για τις δικτυωτές (reticular) φλέβες που τροφοδοτούν τις ευρυαγγείες με αίμα. Η έκτασή τους και η εντόπισή των ευρυαγγειών στο πόδι μπορεί να ποικίλει. Τυπικές θέσεις είναι η έξω επιφάνεια του μηρού και της κνήμης καθώς επίσης και η εσωτερική επιφάνεια του μηρού, ακριβώς πάνω από το γόνατο. Παρά το γεγονός ότι η παρουσία των ευρυαγγειών στο πόδι είναι εμφανής, η κλινική εξέταση από τον αγγειοχειρουργό είναι σημαντική.

Η χρήση ειδικού φωτισμού LED – Veinlite – επιτρέπει την χαρτογράφηση των δικτυωτών φλεβών (reticulars) που τροφοδοτούν τις ευρυαγγείες με αίμα.
Επίσης, η χρήση πολωμένου φωτός – Syris – επιτρέπει την ακριβή εκτίμηση της έκτασης ευρυαγγειών.

Η διάγνωση των ευρυαγγειών ολοκληρώνεται με τη διενέργεια έχρωμου color Duplex (Triplex). Είναι μια εξέταση ανώδυνη και ακίνδυνη που γίνεται στο ιατρείο κατά την πρώτη επίσκεψη. Είναι απαραίτητη γιατί επιτρέπει την εκτίμηση της λειτουργίας του φλεβικού συστήματος του ποδιού με μεγάλη λεπτομέρεια και επηρεάζει στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.

Οι κιρσοί χαρακτηρίζονται από τη μόνιμη παθολογική διαστολή των επιφανειακών φλεβών των κάτω άκρων, σε συνδυασμό με αλλοίωση του τοιχώματος τους. Όσον αφορά την αιμοδυναμική, υπάρχει μια βαλβιδική δυσλειτουργία η οποία μεταφράζεται σε παλινδρόμηση του αίματος στην όρθια στάση, το οποίο αντί να επιστρέφει πίσω στην καρδιά, λιμνάζει στις παθολογικές αυτές φλέβες.

Σε συνάρτηση με το μέγεθος τους διακρίνονται σε κιρσούς > 3mm, σε δικτυωτούς κιρσούς και σε ευρυαγγείες (τηλεαγγειεκτασίες).
Πρόκειται για μια πολύ συχνή πάθηση. Μετά από την ηλικία των 40 ετών, 50% του πληθυσμού εμφανίζει δικτυωτούς κιρσούς και/ή ευρυαγγείες και περίπου το 15% κιρσούς σοβαρής μορφής.

Το να συμβεί ΕΒΦΘ ευνοείται από τρεις παράγοντες: (i) καταστάσεις οι οποίες προκαλούν αργή ροή (λίμναση) του αίματος μέσα στις εν τω βάθει φλέβες, (ii) υπερπηκτικότητα του αίματος και (iii) βλάβη του εσωτερικού τοιχώματος των φλεβών.

Τέτοιες καταστάσεις είναι:

• παρατεταμένη ακινησία (λόγω νοσηλείας, πολύωρου ταξιδιού με αεροπλάνο ή λεωφορείο – το «σύνδρομο οικονομικής θέσης» κλπ.)
• προηγούμενο επεισόδιο ΕΒΦΘ ή οικογενειακό ιστορικό ΕΒΦΘ
• θρομβοφιλία
• κακοήθεια (καρκίνος) ή προηγηθείσα θεραπεία για κακοήθεια
• εγχείρηση ή τραύμα, ειδικά στα ισχία, τα γόνατα, την κοιλιά ή το θώρακα
• έμφραγμα μυοκαρδίου, εγκεφαλικό επεισόδιο, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, φλεγμονώδης εντεροπάθεια
• Είναι πιθανότερο να πάθετε ΕΒΦΘ μετεγχειρητικά αν έχετε ηλικία πάνω από 40 ετών και είστε παχύσαρκο άτομο.
• Αυξημένος κίνδυνος υπάρχει σε γυναίκες που παίρνουν οιστρογόνα (αντισυλληπτικά, θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης) ή είναι έγκυες ή γέννησαν πρόσφατα.

Με τα τωρινά δεδομένα, τα οποία υποεκτιμούν την αληθινή επίπτωση της D.V.T διαπιστώθηκε ότι περίπου 80 περιστατικά ανά 100.000 πληθυσμού συμβαίνουν ετησίως. Περίπου 1 στους 20 παθαίνει φλεβική θρόμβωση στην διάρκεια της ζωής του. Περίπου 600.000 νοσηλείες ασθενών συμβαίνουν στις Η.Π.Α λόγω θρομβοεμβολής. Στους ηλικιωμένους ασθενείς η συχνότητα τετραπλασιάζεται.

Η θνητότητα εντός του νοσοκομείου λόγω θρομβοεμβολής είναι 12% , αυξανόμενη σε 21% στους ηλικιωμένους. Οι απώτερες επιπλοκές της D.V.T είναι τα φλεβικά έλκη και η φλεβική ανεπάρκεια των κάτω άκρων που επηρεάζουν το 1% του συνολικού πληθυσμού. Από μία παλαιότερη στατιστική στις Η.Π.Α είχε ανακοινωθεί ότι από τους 600.000 ασθενείς που έπαθαν πνευμονική εμβολή , οι 200.000 απεβίωσαν.

Γενικά, αποφεύγετε την πολύωρη ορθοστασία και την καθιστική ζωή. Αν χρειαστεί να μείνετε καθιστοί για μεγάλο χρονικό διάστημα, βοηθούν οι ασκήσεις των ποδιών ή το περπάτημα για λίγα λεπτά.Σύμφωνα με δεδομένα η μακροχρόνια λήψη Ασπιρίνης ενδέχεται να μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής της φλεβικής θρομβοεμβολής, όμως αυτό δεν αποτελεί επίσημη οδηγία-σύσταση.

Αν πρόκειται να υποβληθείτε σε εγχείρηση – Θα ληφθούν κατάλληλα προληπτικά μέτρα ανάλογα με τον κίνδυνο που διατρέχετε για ΕΒΦΘ, κατά την εκτίμηση του χειρουργού σας. Τέτοια μπορεί να είναι αντιπηκτικά φάρμακα, κάλτσες αντιθρομβοεμβολισμού, ενωρίς κινητοποίηση κλπ.

Αν πρόκειται να ταξιδέψετε – Μη φοράτε στενά και σφικτά ρούχα. Κάνετε συχνά ασκήσεις των ποδιών και περπατάτε στο διάδρομο του αεροπλάνου ή του λεωφορείου. Πίνετε αρκετά υγρά, αλλά όχι οινοπνευματώδη. Στην περίπτωση που είστε άτομο με αυξημένο κίνδυνο για ΕΒΦΘ χρειάζεται να χρησιμοποιήσετε κατάλληλες πιεστικές κάλτσες ή ακόμη και να κάνετε ενέσεις Ηπαρίνης, πάντα με τις οδηγίες του γιατρού.

Η αρτηρία που τροφοδοτεί με αίμα το κάτω άκρο περνάει πίσω από το γόνατο. Το τμήμα της αρτηρίας στο ύψος αυτό ονομάζεται ιγνυακή αρτηρία. Η παγίδευσή της ιγνυακής αρτηρίας είναι μια σπάνια ανωμαλία που συμβαίνει κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη. Η υποκείμενη ανατομική παθολογική κατάσταση είναι συνήθως η ανώμαλη θέση της έσω κεφαλής του γαστροκνημίου μυός (ενός μυός της γαστροκνημίας) που παρεκτοπίζει την αρτηρία προς τα έσω και την συμπιέζει. Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, η αρτηρία συμπιέζεται από μια ινώδη ταινία ή από τον ιγνυακό μυ.